Zatrzymanie – co robić?

Co robić w przypadku zatrzymania? Jakie są prawa i obowiązki zatrzymanego?

Zatrzymanie z pewnością nie należy do komfortowych sytuacji. Osoba, która pierwszy raz znalazła się w takiej sytuacji, może być zdezorientowana i nie mieć świadomości, jakie uprawnienia jej przysługują. Niniejszy artykuł przedstawia obowiązki funkcjonariusza dokonującego zatrzymania oraz prawa zatrzymanego.

 

PODSTAWA ZATRZYMANIA

Podstawą zatrzymania jest uzasadnione przypuszczenie, że konkretna osoba dopuściła się czynu, za który może potencjalnie ponieść odpowiedzialność karną.

Zgodnie z art. 244 § 1 k.p.k. Policja ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną, jeżeli:

• istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełniła ona przestępstwo
• zachodzi obawa ucieczki lub ukrycia się tej osoby albo zatarcia śladów przestępstwa
• nie można ustalić tożsamości tej osoby
• istnieją przesłanki do przeprowadzenia przeciwko tej osobie postępowania w trybie przyspieszonym

 

OBOWIĄZKI ZATRZYMUJĄCEGO

Zatrzymujący ma obowiązek poinformowania zatrzymanego o przyczynach zatrzymania i o przysługujących mu prawach. Z zatrzymania sporządza się protokół, w którym wskazuje się:

• imię, nazwisko i funkcję dokonującego tej czynności
• imię i nazwisko osoby zatrzymanej (w razie niemożności ustalenia tożsamości – jej rysopis)
• dzień, godzinę, miejsce i przyczynę zatrzymania z podaniem, o jakie przestępstwo podejrzewa się osobę zatrzymaną

Do protokołu wciąga się ponadto złożone przez zatrzymanego oświadczenia. Odpis protokołu należy doręczyć zatrzymanemu.

 

UPRAWNIENIA ZATRZYMANEGO

Jeżeli zostaniesz zatrzymany masz prawo do:

• skorzystania z pomocy adwokata lub radcy prawnego
• korzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza, jeżeli nie władasz w wystarczającym stopniu językiem polskim
• złożenia oświadczenia i odmowy złożenia oświadczenia
• otrzymania odpisu protokołu zatrzymania
• dostępu do pierwszej pomocy medycznej

Funkcjonariusz na Twoje żądanie ma obowiązek niezwłocznie umożliwić Ci nawiązanie w dostępnej formie kontaktu z adwokatem lub radcą prawnym, a także bezpośrednią z nimi rozmowę. Na Twoje żądanie należy również zawiadomić o zatrzymaniu osobę najbliższą lub inną osobę przez Ciebie wskazaną.

Pamiętaj, że funkcjonariusz ma obowiązek jedynie umożliwić Ci na Twoje żądanie nawiązanie kontaktu z obrońcą. Nie ciąży na nim jednak obowiązek poszukiwania kontaktu do niego. Warto zatem nosić przy sobie wizytówkę adwokata lub radcy prawnego bądź kartkę z jego numerem telefonu, co pozwoli Ci na szybkie nawiązanie kontaktu z obrońcą.

Jeżeli w trakcie zatrzymania nie będziesz dysponował danymi konkretnego adwokata lub radcy prawnego, pomoc obrońcy może zostać zapewniona przez osobę najbliższą lub inną osobę przez Ciebie wskazaną, która zostanie zawiadomiona o zatrzymaniu. Osoba trzecia może skontaktować się z obrońcą i udzielić mu tymczasowego upoważnienia do obrony. Na podstawie takiego upoważnienia obrońca będzie mógł nawiązać z Tobą bezpośredni kontakt, podczas którego odbierze od Ciebie upoważnienie do obrony.

W trakcie zatrzymania domagaj się realizacji Twoich praw, ale nie zachowuj się agresywnie w stosunku do funkcjonariuszy. Jeżeli jako podstawę zatrzymania funkcjonariusz wskazał ogólnie popełnienie przestępstwa, domagaj się udzielenia szczegółowych informacji. Funkcjonariusze są zobowiązani do wskazania konkretnego czynu, w związku z którym zostałeś zatrzymany, a także okoliczności uzasadniających dokonanie zatrzymania.

 

ZAŻALENIE

Na czynność zatrzymania służy prawo wniesienia zażalenia, w którym można domagać się zbadania przez Sąd zasadności, legalności oraz prawidłowości zatrzymania. Jeżeli Sąd uwzględni Twoje zażalenie, możesz dochodzić w innym postępowaniu odszkodowania i zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie.

 

CZAS TRWANIA ZATRZYMANIA

Policja ma obowiązek natychmiast zwolnić zatrzymanego, gdy ustanie przyczyna zatrzymania, a także jeżeli w ciągu 48 godzin zatrzymany nie zostanie przekazany do dyspozycji Sądu wraz z wnioskiem o zastosowanie tymczasowego aresztowania.

Od momentu przekazania zatrzymanego do dyspozycji Sądu, bieg rozpoczyna kolejny termin, który wynosi 24 godziny. W ciągu tego terminu należy doręczyć zatrzymanemu postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania (albo je ogłosić, jeżeli zatrzymany bierze udział w posiedzeniu aresztowym przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie posiedzenia na odległość). W innym wypadku zatrzymanego należy zwolnić. Ponowne zatrzymanie osoby podejrzanej na podstawie tych samych faktów i dowodów jest niedopuszczalne.

Kwestie związane z tymczasowym aresztowaniem będą przedmiotem następnego wpisu.