Dzisiejszy wpis jest kontynuacją poprzedniego (dostępnego pod tym linkiem), w którym przedstawiłam przesłanki dokonania zatrzymania, obowiązki osoby dokonującej zatrzymania i uprawnienia zatrzymanego.

Tak jak wskazałam w poprzednim wpisie, zatrzymanego w ciągu 48 godzin od chwili zatrzymania należy zwolnić albo oddać do dyspozycji Sądu wraz z wnioskiem o zastosowanie tymczasowego aresztowania. W czasie 24 godzin od przekazania zatrzymanego do dyspozycji Sądu, zatrzymanemu należy doręczyć postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania albo go zwolnić.

CZYM JEST TYMCZASOWE ARESZTOWANIE?
Tymczasowe aresztowanie jest środkiem zapobiegawczym o charakterze izolacyjnym. Stanowi więc najbardziej dotkliwy środek zapobiegawczy. Środki zapobiegawcze stosuje się w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Mogą być stosowane również (wyjątkowo) w celu zapobiegnięcia popełnienia nowego ciężkiego przestępstwa.

Środek zapobiegawczy może być stosowany tylko względem osoby, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów. Oznacza to, że przed przekazaniem zatrzymanego do dyspozycji Sądu, należy postawić mu zarzuty. Osoba, której postawiono zarzuty, posiada status podejrzanego.

PRZESŁANKI ZASTOSOWANIA TYMCZASOWEGO ARESZTOWANIA
Ze względu na niezwykle surowy charakter tymczasowego aresztowania, nie stosuje się go, jeżeli wystarczający jest inny środek zapobiegawczy (o charakterze wolnościowym).

Podstawy zastosowania tymczasowego aresztowania dzielą się na przesłanki ogólne i szczególne. Ogólną podstawę stanowi duże prawdopodobieństwo, że podejrzany popełnił przestępstwo.

Podstawy szczególne to:

  1. uzasadniona obawa ucieczki lub ukrycia się,
  2. uzasadniona obawa nakłaniania do składania fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo utrudniania postępowania karnego w inny bezprawny sposób,
  3. grożąca surowa kara – sytuacja, w której zarzuca się popełnienie przestępstwa zagrożonego karą pozbawienia wolności, której górna granica wynosi co najmniej 8 lat albo gdy Sąd pierwszej instancji wydał wyrok skazujący na karę pozbawienia wolności nie niższą niż 3 lata,
  4. uzasadniona obawa popełnienia przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub bezpieczeństwu powszechnemu.

Wobec podejrzanego można zastosować tymczasowe aresztowanie, jeżeli zachodzi przesłanka ogólna (zebrane dowody wskazują na duże prawdopodobieństwo, że popełnił on przestępstwo) oraz co najmniej jedna z przesłanek szczególnych.

CZAS STOSOWANIA TYMCZASOWEGO ARESZTOWANIA
Tymczasowe aresztowanie stosuje w postępowaniu przygotowawczym na wniosek prokuratora Sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowanie. Tymczasowe aresztowanie może być zastosowane na okres nie dłuższy niż 3 miesiące.

O przedłużeniu tymczasowego aresztowania na wniosek prokuratora decyduje Sąd pierwszej instancji właściwy do rozpoznania sprawy. Przesłanką przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania są szczególne okoliczności sprawy, ze względu na które nie można było ukończyć postępowania przygotowawczego w terminie 3 miesięcy oraz gdy zachodzi potrzeba przedłużenia tymczasowego aresztowania.

Każdorazowe przedłużenie tymczasowego aresztowania nie może nastąpić na okres dłuższy niż 3 miesiące, a łączny okres tymczasowego aresztowania nie może przekroczyć 12 miesięcy. Natomiast łączny okres stosowania tymczasowego aresztowania do chwili wydania pierwszego wyroku przez Sąd pierwszej instancji nie może przekroczyć 2 lat.

Na postanowienie o zastosowaniu lub przedłużeniu tymczasowego aresztowania służy zażalenie.