Kwestie związane z uchwalaniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uregulowane są w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego wprowadzanym uchwałą rady gminy, w którym ustala się przeznaczenie terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określa się sposoby zagospodarowania i warunki zabudowy terenu. Oznacza to, że inwestycje dokonywane na terenie objętym miejscowym planem muszą być zgodne z ustalonymi w nim warunkami.

Przed uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sporządzany jest jego projekt, który wykłada się do publicznego wglądu. Każdy, kto kwestionuje ustalenia przyjęte w projekcie planu, może wnieść do niego uwagi.

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego składa się z dwóch części – tekstowej i graficznej. W części tekstowej wskazane są warunki przeznaczenia terenu, natomiast część graficzna wyznacza teren objęty miejscowym planem, wskazuje na przeznaczenie terenów i stanowi uszczegółowienie części tekstowej. Załącznik do uchwały stanowi wykaz zgłoszonych uwag ze wskazaniem sposobu ich rozpatrzenia i krótkim uzasadnieniem.

Adresatami miejscowego planu są nie tylko podmioty, które posiadają prawo do objętego nim terenu, ale również organy administracji publicznej, np. organ wydający pozwolenie na budowę.

Uprawnienie gminy do ustalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (tzw. władztwo planistyczne) stanowi legalną ingerencję w sferę wykonywania prawa własności. Władztwo planistyczne nie jest jednakże nieograniczone, a gmina nie ma pełnej swobody w określaniu zasad zagospodarowania terenów. Orzecznictwo wskazuje, że ustalenia w zakresie przeznaczenia i zasad gospodarowania terenu powinny być wynikiem wyważenia interesu publicznego i prywatnego, potrzeb i możliwości, które decydują o konkretnych rozwiązaniach (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 marca 2018 r., II SA/Gd 35/18).

Jakie mamy zatem możliwości działania, gdy w naszej ocenie uchwała w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego narusza nasze prawa, w szczególności prawo własności?

Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Przepis ten znajduje zastosowanie również do uchwały dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Warunkiem skuteczności skargi do właściwego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest zatem naruszenie interesu prawnego skarżącego na skutek uchwalenia miejscowego planu. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, interes prawny zachodzi wówczas, gdy istnieje związek między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że ocena naruszenia interesu prawnego przez akt planistyczny nie ogranicza się jedynie do przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ale mogą dotyczyć także uprawnień lub obowiązków z zakresu prawa gospodarczego, gospodarki nieruchomościami czy prawa cywilnego (wyrok z dnia 27 maja 2020 r., II OSK 3087/19).

Innymi słowy, posiadanie interesu prawnego oznacza sytuację, w której uchwała narusza prawo i pozbawia skarżącego uprawnień albo uniemożliwia ich realizację.

Co ważne, samo posiadanie interesu prawnego nie przesądza o zasadności skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Dodatkowym wymaganym warunkiem wzruszenia uchwały jest jej wadliwość.

Wady decydujące o nieważności w całości lub w części uchwały wskazane są w art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przepis ten stanowi, że nieważność uchwały w całości lub w części powoduje istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie.

Oznacza to, że skarżący w pierwszej kolejności powinien wykazać posiadanie interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały oraz co najmniej jedną z wyżej wskazanych wad.

Uprawnienie do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy przysługuje również właściwemu wojewodzie w drodze rozstrzygnięcia nadzorczego. Wojewoda w terminie 30 dni od dnia doręczenia mu uchwały rady gminy orzeka o nieważności uchwały, jeżeli jest sprzeczna z prawem.

Jeżeli uważasz, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego narusza Twoje prawa, warto rozważyć jego zaskarżenie.